Ενας σημαντικός άνθρωπος για το ελληνικό θέατρο, με μεγάλη προσφορά στην κριτική, στη διδασκαλία και στην έρευνα, ο Δημήτρης Τσατσούλης, ένας συνεργάτης μας στον «Ημεροδρόμο» που μας τίμησε με τα κείμενα του, έφυγε από τη ζωή το Σάββατο 24 Οκτωβρίου, σε ηλικία 74 χρόνων, αφήνοντας φτωχότερη την οικογένεια του θεάτρου και του πολιτισμού.
Την απώλεια του Δημήτρη Τσατσούλη, γνωστοποίησε με ανάρτησή του ο κριτικός θεάτρου Σάββας Πατσαλίδης.
«Έφυγε χθες ο φίλος, ο συνάδελφος, ο βαθύς γνώστης του θεάτρου, ο οξυδερκής κριτικός, Δημήτρης Τσατσούλης. Γίναμε φτωχότεροι», έγραψε, αποχαιρετώντας τον.
Ο Δημήτρης Τσατσούλης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 31 Δεκεμβρίου 1952.
Σπούδασε στην Πάντειο Ανώτατη Σχολή Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών. Στη συνέχεια φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Δικαίου, Οικονομίας και Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού (Paris II), όπου απέκτησε τίτλους σπουδών στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο.
Παράλληλα, ολοκλήρωσε σπουδές στην École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι, στον τομέα της Πολιτικής Κοινωνιολογίας, με αντικείμενο της διπλωματικής του εργασίας τη νέα διεθνή οικονομική τάξη και το παγκόσμιο δημογραφικό πρόβλημα.
Ακολούθησε φοίτηση στο Institut International de Luxembourg, με αντικείμενο τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και την εφαρμογή τους από τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο Παρίσι παρακολούθησε, επίσης, τα δύο πρώτα έτη Ρωσικής Γλώσσας και Φιλολογίας στο INALCO, ενώ μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα συνέχισε τις σπουδές του στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ.
Υπήρξε διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγητής Σημειωτικής του Θεάτρου και Θεωρίας της Επιτέλεσης στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών, συμβάλλοντας και εμβαθύνοντας στη μελέτη και τη διδασκαλία του θεάτρου.
Ο Ημεροδρόμος είχε την τιμή να φιλοξενεί από το 2014 έως και τις μέρες μας άρθρα του Δημήτρη Τσατσούλη (Κριτικές Θεάτρου, Κριτικές Χορού και πολιτιστικά θέματα), υποδείγματα καθαρού λόγου, ευθικρισίας και οξυδέρκειας, αντίληψης της διαλεκτικής σχέσης του θεάτρου με την κοινωνία, αλλά και βαθιάς αγάπης για την υποκριτική τέχνη και τον πολιτισμό.
Είχε ασχοληθεί με τις πολιτικο-κοινωνικές συνιστώσες της σύγχρονης πρόσληψης του αρχαίου δράματος από Έλληνες, Δυτικούς και μη Δυτικούς σκηνοθέτες (Αφρικανούς, Ιάπωνες, Κινέζους κ.ά.) στα βιβλία του Δυτικό ηγεμονικό «παράδειγμα» και διαπολιτισμικό θέατρο (2017), Μεσαιωνική Φάρσα, Ρακίνας, Καστελλούτσι (2019) και Από το Αττικό Δράμα στο Σύγχρονο Θέατρο (συλλογικό, 2008)· με τη θεωρητική προσέγγιση του έργου Νεοελλήνων θεατρικών συγγραφέων στα βιβλία του Η θεωρία των Πιθανών Κόσμων και η Δραματουργία της Λούλας Αναγνωστάκη (2019), Ιψενικά διακείμενα στη δραματουργία του Ιάκωβου Καμπανέλλη (2004) όπως και στο 2ο μέρος του βιβλίου Σημεία γραφής – Κώδικες σκηνής (Μανιώτης, Στάικος, Τακόπουλος, Χρυσούλης, 2007) ή σε εκτενή άρθρα του για τους Δ. Δημητριάδη, Ε. Πέγκα, Α. Φλουράκη, Α. & Κ. Κούφαλη, κ.ά.
Είχε ασχοληθεί επίσης, με τη φωτογραφία και τη σχέση της με τη θεατρική παράσταση στα βιβλία του Διάλογος Εικόνων. Φωτογραφία και σουρεαλιστική αισθητική στη σκηνική γραφή της Socìetas Raffaello Sanzio (δίγλωσση έκδοση, 2011) και Η Γλώσσα της Εικόνας (2015)· με τις γενικές αρχές της παραστασιολογίας στο βιβλίο του Σημειολογικές προσεγγίσεις του θεατρικού φαινομένου (1999) ή την ανάλυση παραστάσεων Ελλήνων σκηνοθετών, όπως στο συλλογικό βιβλίο Λευτέρης Βογιατζής. Ο Σκηνοθέτης, ο Ηθοποιός (2019) και σε εκτενή άρθρα για τον Μιχαήλ Μαρμαρινό, τον Στ. Τσακίρη, Κ. Τσιάνο, Γ. Κιμούλη, Ν. Κοντούρη ή ακόμα και την Εύα Πάλμερ-Σικελιανού. Τέλος, έχει ασχοληθεί και με την αφηγηματολογική ανάλυση ελληνικής και ξένης πεζογραφίας στα βιβλία του Η περιπέτεια της αφήγησης (2003) και Αψοφητί…(2001), κ.ά.
Είχε υπάρξει μέλος κρατικών και μη Επιτροπών Λογοτεχνικών και Θεατρικών Βραβείων, ενώ υπήρξε υπεύθυνος έκδοσης 32 θεατρολογικών βιβλίων (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα). Υπήρξε επίσης κριτικός λογοτεχνικού και θεωρητικού βιβλίου κατά τις δεκαετίες 1980-2000 σε έγκυρα περιοδικά και εφημερίδες.
Συνεργάστηκε σε λογοτεχνικές παραγωγές της Κρατικής Τηλεόρασης ως κειμενογράφος πολιτιστικών εκπομπών (αφιέρωμα σε Γ. Βιζυηνό, Μ. Μητσάκη κ.ά.), ενώ υπήρξε συντελεστής (στην παραγωγή, δραματουργία, μετάφραση, σκηνοθεσία) θεατρικών παραστάσεων.
Με μακρά διαδρομή στη θεατρική κριτική, συνεργάστηκε με τις εφημερίδες, “Βήμα”, “Ημερησία”, “Ελευθεροτυπία”, τα περιοδικά “Νέα Εστία” και “Διαβάζω”, το Greek Play Project.
Παράλληλα, υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Ένωσης Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών και συμμετείχε σε επιτροπές του υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και σε επιτροπές θεατρικών και λογοτεχνικών βραβείων.
Είχε διατελέσει πρόεδρος (2011-2013) και μέλος (2006-2007) της Γνωμοδοτικής Επιτροπής Θεάτρου του ΥΠΠΟ, για σειρά ετών μέλος της Επιτροπής Βραβείων Κουν και Βραβείων της Ενωσης Ελλήνων Θεατρικών Κριτικών, μέλος Επιτροπών Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας, υπεύθυνος της Συνάντησης Νέων Δημιουργών για το Αρχαίο Δράμα του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών (2007 – 2009).
Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι το «Θεόδωρος Τερζόπουλος: Ο σκηνοθέτης στο μεταίχμιο – Ανιχνεύοντας το υπερπολιτισμικό θέατρο», το οποίο κυκλοφόρησε το 2024 από τις εκδόσεις «24 Γράμματα».
Η απουσία του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στον χώρο της θεατρικής κριτικής και των θεατρικών σπουδών.
Ο “Ημεροδρόμος” τον αποχαιρετά με σεβασμό και θλίψη και εκφράζει τα ειλικρινή του συλλυπητήρια του στους οικείους του.
ΕΔΩ μπορείτε να διαβάσετε τις θεατρικές κριτικές του Δημήτρη Τσατσούλη που δημοσιεύτηκαν στον “Ημεροδρόμο”.
