Αγένεια, απαξιωτικός τρόπος και συμπεριφορές «εξουσίας» δεν έχουν θέση σε ένα σύγχρονο Σώμα Ασφαλείας
Η σχέση ανάμεσα στον πολίτη και την Αστυνομία αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία λειτουργίας ενός δημοκρατικού κράτους. Στην Ελλάδα, όμως, δεν είναι λίγες οι φορές που πολίτες καταγγέλλουν αγενή, ειρωνική, απαξιωτική ή ακόμη και αυθαίρετη συμπεριφορά από αστυνομικούς.
- Ο πολίτης δεν είναι ύποπτος επειδή απευθύνθηκε στην Αστυνομία
- Η στολή δίνει αρμοδιότητες – όχι δικαίωμα προσβολής
- Υπάρχει πραγματικό ζήτημα λογοδοσίας
- «Ξέρεις ποιος είμαι;» – Μια νοοτροπία που πρέπει να τελειώσει
- Η αγένεια τελικά βλάπτει και τους σωστούς αστυνομικούς
- Ο έλεγχος πρέπει να είναι πραγματικός
- Η Αστυνομία υπάρχει για τον πολίτη
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι αστυνομικοί συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο. Χιλιάδες αστυνομικοί εκτελούν καθημερινά δύσκολη εργασία, πολλές φορές κάτω από εξαιρετικά απαιτητικές συνθήκες.
Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, οι κακές συμπεριφορές δεν πρέπει να θεωρούνται «φυσιολογικές» ούτε να καλύπτονται πίσω από τη δυσκολία του επαγγέλματος.
Ο πολίτης δεν είναι ύποπτος επειδή απευθύνθηκε στην Αστυνομία
Ένα από τα συχνότερα παράπονα αφορά τον τρόπο επικοινωνίας.
Πολίτες που πηγαίνουν σε ένα αστυνομικό τμήμα για να ζητήσουν βοήθεια, να υποβάλουν μια καταγγελία ή απλώς να ενημερωθούν για μια διαδικασία μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με απότομες απαντήσεις, αδιαφορία ή έναν τόνο που δημιουργεί την εντύπωση ότι ενοχλούν.
Όμως ο αστυνομικός δεν κάνει «χάρη» στον πολίτη όταν τον εξυπηρετεί.
Εκτελεί δημόσια υπηρεσία.
Ο πολίτης έχει δικαίωμα να αντιμετωπίζεται με αξιοπρέπεια και επαγγελματισμό, είτε βρίσκεται απέναντι σε έναν αστυνομικό για να ζητήσει βοήθεια είτε επειδή υποβάλλεται σε έναν νόμιμο αστυνομικό έλεγχο.
Η στολή δίνει αρμοδιότητες – όχι δικαίωμα προσβολής
Η αστυνομική ιδιότητα συνοδεύεται από σημαντικές εξουσίες. Ένας αστυνομικός μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να πραγματοποιήσει έλεγχο, να ζητήσει στοιχεία ή να προχωρήσει σε άλλες προβλεπόμενες ενέργειες. Η ίδια η ΕΛ.ΑΣ., για παράδειγμα, εξηγεί ότι η προσαγωγή προβλέπεται για συγκεκριμένους σκοπούς, όπως η εξακρίβωση της ποινικής ταυτότητας και η συλλογή στοιχείων για τη διερεύνηση εγκληματικών πράξεων. (Αστυνομία)
Αυτές οι αρμοδιότητες όμως δεν καταργούν την υποχρέωση σεβασμού της προσωπικότητας και των δικαιωμάτων του πολίτη.
Άλλο πράγμα η αποφασιστικότητα που απαιτεί η αστυνομική εργασία και άλλο η αγένεια.
Άλλο ο νόμιμος έλεγχος και άλλο ο εκφοβισμός.
Άλλο η επιβολή του νόμου και άλλο η επίδειξη εξουσίας.
Υπάρχει πραγματικό ζήτημα λογοδοσίας
Το θέμα των καταγγελιών για αστυνομική αυθαιρεσία δεν αποτελεί απλώς μια συζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στην Ελλάδα λειτουργεί ο Συνήγορος του Πολίτη ως Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας, με αρμοδιότητα ανεξάρτητου ελέγχου συγκεκριμένων καταγγελιών που αφορούν, μεταξύ άλλων, προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας. Ο θεσμός έχει επίσης επισημάνει διαχρονικά ζητήματα γύρω από την αποτελεσματικότητα της διερεύνησης τέτοιων περιστατικών. (old.synigoros.gr)
Ακόμη και η ίδια η Ελληνική Αστυνομία έχει δημοσιοποιήσει κατά καιρούς στοιχεία για τη διερεύνηση καταγγελιών περί υπέρμετρης αστυνομικής βίας, αναγνωρίζοντας στην πράξη ότι τέτοιες υποθέσεις πρέπει να ελέγχονται θεσμικά. (Αστυνομία)
Το κρίσιμο επομένως δεν είναι να παρουσιάσουμε όλους τους αστυνομικούς ως ίδιους.
Το κρίσιμο είναι να μην αισθάνεται κανένας αστυνομικός ότι λόγω της ιδιότητάς του βρίσκεται πάνω από τον έλεγχο.
«Ξέρεις ποιος είμαι;» – Μια νοοτροπία που πρέπει να τελειώσει
Η εικόνα ενός δημόσιου λειτουργού που μιλάει απότομα επειδή θεωρεί ότι η θέση του τού δίνει μεγαλύτερη αξία από τον πολίτη είναι βαθιά προβληματική.
Η πραγματική ισχύς ενός αστυνομικού σε μια δημοκρατία δεν βρίσκεται στον φόβο που μπορεί να προκαλέσει.
Βρίσκεται στην εμπιστοσύνη που μπορεί να εμπνεύσει.
Ένας επαγγελματίας αστυνομικός μπορεί να πραγματοποιήσει ακόμη και έναν αυστηρό έλεγχο χωρίς να προσβάλει κανέναν. Μπορεί να εφαρμόσει τον νόμο χωρίς ειρωνείες, φωνές και επίδειξη δύναμης.
Και αυτή ακριβώς είναι η συμπεριφορά που ενισχύει το κύρος της ίδιας της Αστυνομίας.
Η αγένεια τελικά βλάπτει και τους σωστούς αστυνομικούς
Κάθε φορά που ένας αστυνομικός συμπεριφέρεται απαξιωτικά σε έναν πολίτη, η ζημιά δεν περιορίζεται στο συγκεκριμένο περιστατικό.
Πλήττεται η εμπιστοσύνη προς ολόκληρο το Σώμα.
Και αυτό είναι άδικο πρωτίστως για τους αστυνομικούς που κάνουν σωστά τη δουλειά τους, αντιμετωπίζουν τους πολίτες με αξιοπρέπεια και αντιλαμβάνονται ότι η στολή που φορούν συνεπάγεται ευθύνη και όχι προνόμιο συμπεριφοράς.
Ο έλεγχος πρέπει να είναι πραγματικός
Όταν υπάρχει σοβαρή καταγγελία για συμπεριφορά αστυνομικού, ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ότι υπάρχει ένας αποτελεσματικός μηχανισμός που θα την εξετάσει.
Δεν αρκεί μια τυπική διαδικασία που καταλήγει απλώς σε ένα χαρτί.
Χρειάζεται καταγραφή των περιστατικών, αντικειμενική διερεύνηση και πραγματικές συνέπειες όπου αποδεικνύεται παράβαση. Σε πρόσφατη περίπτωση, τον Φεβρουάριο του 2026, το ίδιο το Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε ότι καταγγελλόμενο περιστατικό διερευνάται ως προς τυχόν πειθαρχικές ή ποινικές ευθύνες αστυνομικών. (Αστυνομία)
Η λογοδοσία δεν είναι εχθρός της Αστυνομίας.
Είναι αυτή που προστατεύει το κύρος της.
Η Αστυνομία υπάρχει για τον πολίτη
Ο αστυνομικός έχει δύσκολο έργο και πολλές φορές καλείται να αντιμετωπίσει επικίνδυνες καταστάσεις. Αυτό πρέπει να αναγνωρίζεται.
Αλλά ο πολίτης επίσης δικαιούται να ζητά από έναν ένστολο δημόσιο λειτουργό επαγγελματισμό, ψυχραιμία, νομιμότητα και στοιχειώδη ευγένεια.
Δεν χρειάζεται μια Αστυνομία που φοβίζει τον νομοταγή πολίτη.
Χρειάζεται μια Αστυνομία που κάνει τον νομοταγή πολίτη να αισθάνεται ότι μπορεί να την εμπιστευτεί.
Γιατί τελικά το ζήτημα είναι απλό:
Η στολή δεν τοποθετεί κανέναν πάνω από τον πολίτη και πάνω από τον νόμο. Αντίθετα, δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη υποχρέωση σεβασμού και τήρησής του.
Και όσο περιστατικά αγένειας, αυθαιρεσίας ή απαξιωτικής συμπεριφοράς αντιμετωπίζονται ως κάτι «συνηθισμένο», τόσο μεγαλώνει η απόσταση ανάμεσα στην Αστυνομία και την κοινωνία.
Μια δημοκρατική Αστυνομία δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από τον έλεγχο.
Έχει μόνο να κερδίσει από αυτόν.
