Αν και ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τραμπ στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε μετά το τέλος της Συνόδου του G7 εκθείασε το περιεχόμενο της προκαταρκτικής συμφωνίας με το Ιράν, δεν μπορεί να κρύψει τα ζόρια που αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο, κάτι που αντανακλάται και στους όρους του «μνημονίου κατανόησης» που αναμένεται να υπογραφεί αύριο 19 Ιούνη στην Ελβετία.
Ο Τραμπ δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου ότι η προκαταρκτική συμφωνία οδηγεί στον τερματισμό της σύγκρουσης, προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και εξασφαλίζει ότι η Τεχεράνη δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, αλλά αν δεν επιτευχθεί συνολική συμφωνία εντός 60 ημερών «θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς». Είπε ακόμα ότι υπάρχουν κάποια πράγματα που δεν αναφέρονται στο «μνημόνιο κατανόησης», όμως «έχουμε μια αμοιβαία κατανόηση για ορισμένα θέματα, χωρίς να τα έχουμε καταγράψει» και «αν δεν τηρήσουν αυτήν την κατανόηση, πιθανότατα θα ξαναρχίσουμε να τους βομβαρδίζουμε. Είναι εκπληκτικό το τι μπορούν να κάνουν οι βόμβες».
Προηγουμένως, σε δηλώσεις που έκανε μετά από συνάντηση με τον Αιγύπτιο ομόλογο του, Αμπντέλ Φατάχ Σίσι, ο Τραμπ δήλωσε πως «η συμφωνία δεν είναι οριστική, είναι ένα μνημόνιο κατανόησης. Και αν δεν μου αρέσει, θα επιστρέψουμε στο να τους πυροβολούμε, ρίχνοντας βόμβες στο κεφάλι τους».
Εκανε δε αρκετές αναφορές στην εξόντωση «της προηγούμενης» ιρανικής ηγεσίας και στην εν ψυχρώ δολοφονία του Ιρανού στρατηγού Κ. Σολεϊμανί στις 3/1/2020, λέγοντας ότι ήταν από τα πιο σημαντικά γεγονότα. Στη συνέχεια εξήρε τη «νέα ιρανική ηγεσία», εκτιμώντας ότι είναι «πιο έξυπνη».
Σε άλλο σημείο εξήρε την «ουδέτερη» στάση των ομολόγων του σε Κίνα και Ρωσία ως προς τη σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράν. Παράλληλα ο Τραμπ δήλωσε πως θα συζητήσει με τους ηγέτες των χωρών του Περσικού Κόλπου για το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν και τους εντολοδόχους της Τεχεράνης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής.«Δηλαδή θα αφήσουμε να έχει η Σαουδική Αραβία, αλλά εκείνοι δεν μπορούν; Δεν λειτουργεί έτσι. Προκαλούν ζημιά σε μια μικρή περιοχή, αλλά δεν ανατινάζουν τον πλανήτη», τόνισε ο Τραμπ, αναφερόμενος στη γνωστή απαίτηση του Ισραήλ, χωρών του Κόλπου αλλά και στελεχών της κυβέρνησής του (π.χ. του ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο) για περιορισμό του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος.
Για τη σφαγή άνω των 160 μαθητριών Δημοτικού και δασκάλων στο Μινάζ του νότιου Ιράν την πρώτη μέρα του πολέμου (28 Φλεβάρη), ισχυρίστηκε ότι ήταν «τραγικό λάθος», από αυτά που γίνονται συνήθως στους πολέμους…
Σε ό,τι αφορά τη Σύνοδο του G7, είπε ότι υπήρξε συμφωνία σε πολλά θέματα και ότι πήραν αποφάσεις μεταξύ άλλων για θέματα όπως ο τεχνολογικός ανταγωνισμός με την Κίνα, για την Τεχνητή Νοημοσύνη, για την αντιμετώπιση της «παράτυπης μετανάστευσης» και του λαθρεμπορίου ναρκωτικών. Τόνισε επίσης ότι στη Σύνοδο δέχτηκε τα «συγχαρητήρια» άλλων ηγετών για τη συμφωνία με το Ιράν.
Από την άλλη, ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τη συμφωνία διπλωματική νίκη για τη χώρα του, τονίζοντας πως «δεν έπρεπε να αφήσουμε να περάσει ανεκμετάλλευτη αυτή η ευκαιρία, η οποία μπορεί να βγάλει τη χώρα από την παρούσα κατάσταση». Πρόσθεσε με νόημα ότι «τέτοιες ευκαιρίες είναι περιορισμένες και ενδεχομένως να μην παρουσιάζονταν ξανά».
Η παραπομπή μιας σειράς κρίσιμων ζητημάτων στις διαπραγματεύσεις, ωστόσο, αποτυπώνει τον εύθραυστο και αβέβαιο χαρακτήρα αυτού του προσωρινού συμβιβασμού, αφού παραμένουν οι βασικές αιτίες της σύγκρουσης: Η ανεπίστρεπτη πορεία κλιμάκωσης του ανταγωνισμού ανάμεσα στις αστικές τάξεις, στους μονοπωλιακούς ομίλους, και η μεγάλη αναμέτρηση ΗΠΑ – Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία.
Τι προβλέπει το μνημόνιο
Χτες το βράδυ το «Associated Press» δημοσιοποίησε τα 14 σημεία του σχεδίου συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν, επικαλούμενο αμερικανικές πηγές. Το σχέδιο περιλαμβάνει ένα νέο «ελάχιστο πρότυπο» για την αραίωση του υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου της Τεχεράνης, και διατάξεις που διασφαλίζουν την «εδαφική ακεραιότητα» του Λιβάνου μετά από ισραηλινή εισβολή. Επίσης διασφαλίζεται η δωρεάν διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ για 60 μέρες, αλλά δεν αποκλείεται μελλοντική επιβολή τελών διέλευσης.
Οι δύο χώρες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται αμοιβαία τα κυριαρχικά τους δικαιώματα και την εδαφική τους ακεραιότητα, και να απέχουν από παρέμβαση στις εσωτερικές τους υποθέσεις.
Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν με τους περιφερειακούς εταίρους τους να δημιουργήσουν ολοκληρωμένο σχέδιο που θα συμφωνηθεί και από τα δύο μέρη για την αποκατάσταση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν, διασφαλίζοντας χρηματοδότηση ύψους 300 δισ. δολαρίων.
Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να τερματίσουν – βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί ως μέρος της τελικής συμφωνίας – όλα τα είδη κυρώσεων έναντι του Ιράν.
Το Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα παράξει ποτέ πυρηνικά όπλα. Επίσης αναφέρεται ότι το Ιράν θα διατηρήσει το στάτους κβο στο πυρηνικό του πρόγραμμα, και ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις, ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση, αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου και μέχρι την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, να αναθέσουν στο υπουργείο Οικονομικών να εκδίδει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και όλων των συναφών υπηρεσιών.
Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση, υπό το πρίσμα προόδου των διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας, να αποδεσμεύσουν και να καταστήσουν διαθέσιμα πλήρως τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία του Ιράν.
Ιράν και ΗΠΑ συμφωνούν στη δημιουργία μηχανισμού εφαρμογής για την επίβλεψη της επιτυχούς εφαρμογής και της μελλοντικής δέσμευσης σε σχέση με την τελική συμφωνία.
Οι δύο χώρες τονίζουν πως θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις μετά την υπογραφή του μνημονίου, και πως η τελική συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Διεθνείς αντιδράσεις
Σε συνέντευξη Τύπου χτες στις Βρυξέλλες ο γγ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε χαιρέτισε την ενδεχόμενη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, εκτιμώντας ότι πρόκειται για ένα «τεράστιο βήμα εμπρός». «Η αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ένα τεράστιο βήμα μπροστά, και ξέρω πως πολλοί σύμμαχοι μέσω της γαλλοβρετανικής πρωτοβουλίας είναι έτοιμοι να την υποστηρίξουν».
Το ίδιο 24ωρο ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, στο περιθώριο της Συνόδου του G7, δήλωσε ότι η συμφωνία για τερματισμό του πολέμου στο Ιράν «μπορεί να αλλάξει το παιχνίδι» στην περιοχή και πέραν αυτής.
Επίσης, χτες ο Γερμανός καγκελάριος Φρ. Μερτς εξέφρασε την πρόθεση της χώρας του να βοηθήσει στην υποστήριξη της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, ενώ προηγουμένως ο ΥΠΕΞ Γ. Βάντεφουλ είχε εκφράσει το ενδιαφέρον του Βερολίνου να συμμετάσχει σε μια τέτοια επιχείρηση.
Σε αυτό το κλίμα, το ιρανικό ριάλ παρουσίασε χτες για πρώτη φορά μετά από χρόνια αύξηση 15% στην ισοτιμία του με το δολάριο.
Το ιδιωτικό υπερταμείο των 300 δισ.
Στο μεταξύ, διεθνή πρακτορεία και ΜΜΕ αρχίζουν να αναδεικνύουν πλευρές της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν ιδιαίτερα σχετικά με την αναφορά στη συγκρότηση ενός ιδιωτικού επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων, σχεδιασμένου για την ενίσχυση των επενδύσεων στο Ιράν, ενώ ήδη υπάρχουν δεσμεύσεις για περισσότερα από τα μισά χρήματα. Από το ταμείο αυτό θα μπορούσαν να επωφεληθούν και αμερικανικά μονοπώλια, π.χ. η «Boeing», που θα καλόβλεπε μια συμφωνία πώλησης δεκάδων έως εκατοντάδων αεροσκαφών στις ιρανικές αερογραμμές, που λόγω των πολυετών κυρώσεων έχουν πεπαλαιωμένο στόλο.
Σύμφωνα με δηλώσεις που έκανε στο «Reuters» πηγή που έχει γνώση της συμφωνίας, το ταμείο έχει στόχο να προσφέρει και στις δύο πλευρές οικονομικά κίνητρα για να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία τερματισμού του πολέμου. Η ύπαρξη του ταμείου ήταν γνωστή, αλλά το «Reuters» αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι υπάρχουν ήδη δεσμεύσεις για πάνω από το μισό ποσό, και ότι θα χρηματοδοτηθεί εξολοκλήρου από ιδιωτικά κεφάλαια.
Το ταμείο αυτό είναι ένα ιδιωτικό επενδυτικό μέσο, όχι ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης ή αποζημιώσεων, και δεν θα περιλαμβάνει κυβερνητικά χρήματα ή επιχορηγήσεις, ανέφερε η πηγή, προσθέτοντας ότι εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν συμφωνήσει να δεσμευτούν για χρηματοδότηση.
Προειδοποίηση της ΙΕΑ
Για δεύτερο 24ωρο χτες οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι.
Ειδικότερα, το πετρέλαιο τύπου Μπρεντ κατέγραφε απώλειες 54 σεντς ή 0,70%, με την τιμή να διαμορφώνεται στα 78,40 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό τύπου Δυτικού Τέξας υποχωρούσε κατά 60 σεντς ή 0,79%, στα 75,45 δολάρια το βαρέλι.
Το ίδιο διάστημα η έκθεση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙΕΑ) χτύπησε «καμπάνα» κινδύνου για ένα άλλο γεγονός: Οι χώρες – μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) τον Μάη είχαν τα χαμηλότερα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου από το 1990, καθώς από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν αναγκάστηκαν να ρίξουν πάνω από 400 εκατ. βαρέλια στις αγορές, για να συγκρατήσουν το ράλι ανόδου της τιμής του πετρελαίου και των καυσίμων. Η ΙΕΑ προέβλεψε ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί φέτος κατά 1,1 εκατ. βαρέλια τη μέρα, δηλαδή σχεδόν τρεις φορές πάνω απ’ αυτό που προέβλεπε τον περασμένο μήνα, όταν ακόμα προσέβλεπε σε μια επάνοδο στα φυσιολογικά επίπεδα ήδη από τον Ιούνη.
ΠΗΓΗ:rizospastis
