To Documento φέρνει στο φως τις αιτίες που δυόμισι χρόνια μετά τα αποτελέσματα είναι… μηδέν εις το πηλίκον.
Παρουσιάστηκε ως η μεγάλη μεταρρύθμιση που θα έβαζε τέλος στις πολύχρονες λίστες αναμονής και θα έδινε ανάσα σε χιλιάδες ασθενείς. Με χρηματοδότηση 54,16 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία προβλήθηκαν από την κυβέρνηση Μητσοτάκη ως η λύση στο χρόνιο πρόβλημα του ΕΣΥ. Δυόμισι χρόνια αργότερα όμως ο απολογισμός απέχει πολύ από το success story που επιχειρήθηκε να παρουσιαστεί από την κυβέρνηση.
Υγειονομικοί έμειναν για μήνες απλήρωτοι, νοσοκομεία ανέστειλαν τα απογευματινά χειρουργεία, χιλιάδες ασθενείς συνέχισαν να περιμένουν στις λίστες αναμονής, ενώ δεκάδες πλήρως εξοπλισμένες χειρουργικές αίθουσες παρέμειναν κλειστές λόγω δραματικών ελλείψεων προσωπικού.
Την ίδια ώρα, σημαντικό μέρος των πόρων κατευθύνθηκε και στον ιδιωτικό τομέα, ενώ δεν έλειψαν ούτε οι αποκαλύψεις για κονδύλια επικοινωνιακής προβολής προς τα μέσα ενημέρωσης. Και όταν το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε μαζί με τη χρηματοδότησή του η εξήγηση που δόθηκε για το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκαν πολύ λιγότερα χειρουργεία από όσα είχαν εξαγγελθεί ήταν ότι «δεν υπήρχαν άλλοι ασθενείς».
Το Documento καταγράφει βήμα βήμα το παζλ της αποτυχίας των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων και όσα κρύβονται πίσω από τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς.
Πώς ξεκίνησε
Τον Νοέμβριο του 2024 εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης το πρόγραμμα «Οργανωτικές και λοιπές παρεμβάσεις για την επιτάχυνση της διενέργειας των εκκρεμών επεμβάσεων της λίστας χειρουργείων» με συνολικό προϋπολογισμό 54,16 εκατ. ευρώ. Οπως αναφέρεται στην απόφαση ένταξης, στόχος του ήταν «η ενίσχυση και η επιτάχυνση των διαδικασιών στα νοσοκομεία για τη γρηγορότερη ολοκλήρωση χειρουργείων που βρίσκονται σε αναμονή». Το έργο προέβλεπε δύο διακριτά υποέργα: τη διενέργεια εκκρεμών επεμβάσεων στα δημόσια νοσοκομεία και τη διενέργεια εκκρεμών επεμβάσεων σε ιδιωτικές δομές, με τη χρηματοδότηση να καλύπτεται από το Ταμείο Ανάκαμψης ώστε οι ασθενείς να μην επιβαρύνονται οικονομικά.
Η κυβέρνηση παρουσίασε το πρόγραμμα ως το μεγάλο «όπλο» για την αποσυμφόρηση των λιστών αναμονής. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε δηλώσει τότε ότι στόχος είναι να περιοριστεί σημαντικά ο χρόνος αναμονής και έως το 2027 η Ελλάδα να προσεγγίσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Στην πράξη όμως το σχέδιο δεν στηρίχτηκε αποκλειστικά στο ΕΣΥ. Εκτός από τα δημόσια νοσοκομεία, σημαντικό μέρος των επεμβάσεων προβλεπόταν να πραγματοποιείται και σε ιδιωτικές κλινικές, οι οποίες αποζημιώνονταν με συντελεστή 2,09, προσαυξημένο κατά πολύ σε σχέση με το ΕΣΥ. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Με τον συντελεστή 2,09 οι ιδιωτικές κλινικές αποζημιώνονταν για τις ίδιες χειρουργικές επεμβάσεις με ποσά υπερδιπλάσια από εκείνα που προβλέπονταν για τα δημόσια νοσοκομεία.
Ετσι, το πρόγραμμα που παρουσιάστηκε ως παρέμβαση για την ταχύτερη εξυπηρέτηση των ασθενών κατέληξε να διοχετεύει σημαντικούς πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και στον ιδιωτικό τομέα, επιλογή που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τους νοσοκομειακούς γιατρούς. Ο Πάνος Παπανικολάου, γραμματέας της ΟΕΝΓΕ, ανέφερε στο Documento: «Είχαν ενεργοποιηθεί δύο εξαγγελίες του υπουργείου: αφενός η δυνατότητα γιατρών του ΕΣΥ να εργάζονται σε ιδιωτικές κλινικές και αφετέρου η δυνατότητα παραχώρησης υποδομών δημόσιων νοσοκομείων σε ιδιώτες γιατρούς που θα τις χρησιμοποιούν με ιδιωτικοοικονομικούς όρους καταβάλλοντας αντίτιμο στο δημόσιο νοσοκομείο».
Απλήρωτοι οι υγειονομικοί
Λίγους μήνες μετά την απόφαση ένταξης του προγράμματος οι πρώτες σοβαρές αντιδράσεις ήρθαν από τους ίδιους τους υγειονομικούς, οι οποίοι κατήγγειλαν ότι, παρά τη συμμετοχή τους στα απογευματινά χειρουργεία, οι αμοιβές τους καθυστερούσαν για μήνες. Το αποτέλεσμα ήταν σε αρκετά δημόσια νοσοκομεία οι γιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό να αναστείλουν τη συμμετοχή τους, βάζοντας ουσιαστικά «φρένο» στη λειτουργία του προγράμματος.
Από την άνοιξη του 2025 εργαζόμενοι σε νοσοκομεία της Αθήνας αλλά και της περιφέρειας δήλωναν ότι παρέμεναν απλήρωτοι επί έξι μήνες, ξεκαθαρίζοντας πως δεν επρόκειτο να συνεχίσουν να πραγματοποιούν απογευματινά χειρουργεία χωρίς να αμείβονται. Μάλιστα, αμέσως μετά την αναστολή των χειρουργείων σε πολλές μονάδες το υπουργείο Υγείας ενεργοποίησε το σύστημα των vouchers, δίνοντας τη δυνατότητα σε ασθενείς που βρίσκονταν στις λίστες αναμονής να χειρουργηθούν σε ιδιωτικές κλινικές.
Ο Π. Παπανικολάου ανέφερε σχετικά: «Θα έπρεπε να έχει σταλεί στις οικονομικές υπηρεσίες των νοσοκομείων εγκύκλιος που να προβλέπει ότι το ποσό που μέχρι τότε κατέβαλλε ο ασθενής θα χρεώνεται σε ειδικό κωδικό, από τον οποίο θα αποζημιώνονται γιατροί και νοσηλευτές με χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Τέτοια εγκύκλιος όμως στα περισσότερα δημόσια νοσοκομεία δεν έφτασε ποτέ».
Το πρόβλημα των καθυστερήσεων στις πληρωμές δεν περιορίστηκε στους γιατρούς. Σε μεγάλα νοσοκομεία όπως το Αττικόν νοσηλευτές και λοιπό προσωπικό παρέμεναν για πολλούς μήνες απλήρωτοι για την εργασία που είχαν ήδη προσφέρει στα απογευματινά χειρουργεία. Μάλιστα, σύμφωνα με ανακοίνωση των εργαζομένων του νοσοκομείου Αττικόν τον Σεπτέμβριο του 2025, περίπου 1.500 ασθενείς βρίσκονταν στη λίστα αναμονής για χειρουργείο στο εν λόγω νοσοκομείο.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε διακοπή των επεμβάσεων σε αρκετές περιπτώσεις, εντείνοντας την αμφισβήτηση για τη βιωσιμότητα του προγράμματος και τον τρόπο με τον οποίο είχε σχεδιαστεί και υλοποιηθεί.
Οι ασθενείς… εξαφανίστηκαν;
Στο τέλος Ιουνίου του 2026 το πρόγραμμα των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων ολοκληρώθηκε μαζί με τη χρηματοδότησή του από το Ταμείο Ανάκαμψης, αφήνοντας πίσω του πολύ περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα έλυσε. Παρά τους αρχικούς υψηλούς στόχους και τις κυβερνητικές εξαγγελίες για χιλιάδες επεμβάσεις και δραστική εκκαθάριση των λιστών αναμονής, ο τελικός απολογισμός απείχε αισθητά από τις προσδοκίες.
Το υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε ότι πραγματοποιήθηκαν 26.845 δωρεάν απογευματινά χειρουργεία, ενώ συνολικά 66.570 ασθενείς είχαν ειδοποιηθεί για να ενταχθούν στο πρόγραμμα. Κληθείς να εξηγήσει γιατί ο αριθμός των επεμβάσεων ήταν πολύ μικρότερος από εκείνον που είχε αρχικά προβληθεί, ο υπουργός Υγείας Αδωνης Γεωργιάδης απέδωσε τη διαφορά… στην έλλειψη ασθενών. Οπως ανέφερε, «δεν υπήρχαν άλλοι ασθενείς» για να χειρουργηθούν.
Μια εξήγηση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς την ίδια περίοδο χιλιάδες πολίτες εξακολουθούσαν να περιμένουν στις λίστες αναμονής των δημόσιων νοσοκομείων, ενώ δεκάδες χειρουργικές αίθουσες παρέμεναν ανενεργές λόγω έλλειψης προσωπικού.
Ο Δημήτρης Βρύσαλης, πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων του ΠΑΓΝ Ηρακλείου, δήλωσε στο Documento: «Ας έρθει στην Κρήτη ο κ. Γεωργιάδης και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο να βρει τους ασθενείς που δήθεν δεν υπάρχουν για να χειρουργηθούν. Πάνω από 3.500 ασθενείς περιμένουν στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο να χειρουργηθούν και συνολικά στο νησί μας περισσότεροι από 8.500 άνθρωποι περιμένουν για χειρουργείο.
Βεβαίως, ένας πολύ μικρός αριθμός ασθενών χειρουργήθηκε. Τώρα όμως που το “δείγμα” εξαντλήθηκε, αποκαλύφθηκε και ο ρόλος που ήρθε να παίξει το Ταμείο Ανάκαμψης στην επιτάχυνση αυτών των αντιδραστικών και επικίνδυνων πολιτικών στην υγεία. Δηλαδή η κυβέρνηση, με ένα σμπάρο πολλά τρυγόνια, επιχείρησε μέσω των απογευματινών χειρουργείων να χειρουργούνται για πολύ λίγο, λίγοι και για πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Κι αυτό το λέω, ακριβώς τώρα που τελείωσε ο θεσμός των δήθεν δωρεάν χειρουργείων, γιατί πρόκειται για χρήματα των Ευρωπαίων και των Ελλήνων πολιτών, αυτό που άφησε πίσω το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης είναι νοσοκομεία και τμήματα σμπαραλιασμένα». Μάλιστα, ο Π. Παπανικολάου ανέφερε: «Είχαμε μαζικές διαγραφές ασθενών από τη λίστα αναμονής του ΕΣΥ. Χιλιάδες ασθενείς διαγράφηκαν με το επιχείρημα ότι είχαν λάβει SMS για voucher προς ιδιωτική κλινική, αλλά δεν το αξιοποίησαν. Ετσι, έχαναν το δικαίωμα να παραμένουν στη λίστα αναμονής».
Χωρίς… αίθουσες
Πίσω από τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς ωστόσο υπήρχε μια πραγματικότητα που το ίδιο το πρόγραμμα δεν κατάφερε ποτέ να ανατρέψει. Τα δωρεάν απογευματινά χειρουργεία κλήθηκαν να μειώσουν τις λίστες αναμονής, την ώρα που δεκάδες χειρουργικές αίθουσες σε ολόκληρη τη χώρα παρέμεναν κλειστές λόγω δραματικών ελλείψεων σε αναισθησιολόγους, νοσηλευτές και λοιπό προσωπικό. Με άλλα λόγια, επιχειρήθηκε να αυξηθούν οι επεμβάσεις χωρίς να λυθεί το βασικό πρόβλημα του ΕΣΥ: η υποστελέχωση.
Νοσοκομειακοί γιατροί υποστηρίζουν ότι το πρόγραμμα ήταν εξαρχής καταδικασμένο να κινηθεί στα όρια των δυνατοτήτων του συστήματος, αφού ακόμη και πλήρως εξοπλισμένες χειρουργικές αίθουσες έμεναν ανενεργές επειδή δεν υπήρχε προσωπικό για να τις λειτουργήσει. Ετσι, αντί να αντιμετωπιστεί η αιτία που γεννά τις πολύχρονες λίστες αναμονής, επιχειρήθηκε, όπως καταγγέλλουν, να δοθεί μια προσωρινή λύση πάνω σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να λειτουργεί με σοβαρά κενά.
Ο Π. Παπανικολάου ανέφερε σχετικά στο Documento: «Οι αριθμοί των απογευματινών χειρουργείων ήταν το 2026 ελάχιστοι και έχουμε τα κωμικοτραγικά φαινόμενα να υπάρχουν πάρα πολλές χειρουργικές αίθουσες εκτός λειτουργίας στο πρωινό ωράριο λόγω έλλειψης προσωπικού. Σύμφωνα με τα έγκυρα στοιχεία που έχουμε ανακοινώσει, για παράδειγμα στην Αττική, οι αίθουσες αυτές, που παραμένουν κλειστές ενώ είναι πλήρως εξοπλισμένες και δεν λειτουργούν, είναι γύρω στο 35% του συνόλου. Σε περιφερειακά νοσοκομεία τα ποσοστά είναι πολύ χειρότερα. Δηλαδή, αντί να φροντίσει το υπουργείο Υγείας να στελεχώσει με προσωπικό τις κλειστές χειρουργικές αίθουσες που δεν λειτουργούν έτσι ώστε να μην υπάρχει λίστα αναμονής, προσπαθεί να μειώσει τη λίστα αναμονής είτε με κρατικοδίαιτες ενισχύσεις προς τους ιδιώτες κλινικάρχες είτε με τεχνητό, νόθο τρόπο, δηλαδή με μαζικές διαγραφές ασθενών από τη λίστα αναμονής».
Στο ίδιο μήκος κύματος ο Δημ. Βρύσαλης επεσήμανε: «Στο ΠΑΓΝΗ παραμένουν δύο χειρουργικές αίθουσες κλειστές, τρεις στο Βενιζέλειο και, βεβαίως, πάνω από είκοσι κρεβάτια ΜΕΘ στην Κρήτη παραμένουν κλειστά. Αυτό αποτυπώνεται, νομίζω, και στις χιλιάδες ημέρες ρεπό και αδειών που οφείλονται στο προσωπικό. Ο θεσμός των απογευματινών χειρουργείων αποτέλεσε όχημα για να ενισχυθεί μια κανονικότητα υποχρηματοδότησης και υποστελέχωσης και βεβαίως να αποκτηθεί η συναίνεση ολόκληρης της κοινωνίας. Στο επιχείρημα ότι μειώθηκαν οι λίστες αναμονής, η απάντηση είναι ότι οι μεγάλες αναμονές δημιουργήθηκαν από την έλλειψη διαθέσιμων χειρουργικών αιθουσών».
Κονδύλια για επικοινωνία και όχι ουσία
Οπως αποκάλυψε το Documento τον Μάρτιο του 2025, μέρος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που διατέθηκαν για το πρόγραμμα των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων δεν κατευθύνθηκε μόνο στις επεμβάσεις, αλλά και σε διαφημιστική καμπάνια του υπουργείου Υγείας. Μέσω του υποέργου 7 προβλεπόταν η προβολή των λεγόμενων «οργανωτικών μεταρρυθμίσεων» σε τηλεόραση, ραδιόφωνο, εφημερίδες, ενημερωτικές ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ώρα που τα δημόσια νοσοκομεία λειτουργούσαν με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, κλειστές χειρουργικές αίθουσες και πολύμηνες λίστες αναμονής, ευρωπαϊκοί πόροι αξιοποιούνταν για την επικοινωνιακή προβολή του προγράμματος. Καθώς προέβλεπε τη διενέργεια επεμβάσεων και σε ιδιωτικές κλινικές, η διαφημιστική καμπάνια εκτιμήθηκε ότι λειτουργούσε και ως προβολή ενός μοντέλου που διοχέτευε δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους στον ιδιωτικό τομέα, αντί να ενισχύει τις δομές του ΕΣΥ, οι οποίες εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν προβλήματα υποστελέχωσης και υποχρηματοδότησης.
ΠΗΓΗ:documento
