Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας
Νέα μελέτη αποκαλύπτει σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ της μηδενικής θνησιμότητας από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας πριν από την ηλικία των 30 και του εμβολιασμού στην πρώιμη εφηβική ηλικία.
Η σημαντική ερευνητική ανακάλυψη έρχεται να αναδείξει για ακόμα μια φορά τη σημασία του εμβολιασμού για τον HPV, ο οποίος σχετίζεται πλέον με σημαντικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.
Τα δεδομένα για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, και οι ιοί ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) υψηλού κινδύνου προκαλούν το 99% των περιπτώσεων. Στην Αγγλία μόνο, περίπου 3.300 γυναίκες κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται με την ασθένεια. Παρόλο που το εμβόλιο κατά του HPV αποτρέπει περίπου το 90% των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, μέχρι σήμερα η επίδρασή του στην επιβίωση ήταν άγνωστη.
Η στρατηγική του ΠΟΥ για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας ορίζει ότι, έως το 2030, όλες οι χώρες θα πρέπει να εμβολιάζουν το 90% των κοριτσιών με το εμβόλιο κατά του HPV έως την ηλικία των 15 ετών, να εξετάζουν το 70% των γυναικών και να θεραπεύουν το 90% όσων πάσχουν από παθήσεις του τραχήλου της μήτρας. Μέχρι την πανδημία, τα ποσοστά εμβολιασμού ήταν κοντά στον στόχο του ΠΟΥ, αλλά έχουν μειωθεί σημαντικά έκτοτε.
Η έρευνα για το εμβόλιο HPV στην εφηβική ηλικία και οι θεαματικές συσχετίσεις
Στη νέα ανάλυση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου (QMUL) αξιοποίησαν επίσημα δεδομένα θνησιμότητας από καρκίνο και εμβολιασμού σε γυναίκες ηλικιών 20-34 ετών, ώστε να υπολογίσουν την επίδραση του εμβολιασμού στην επιβίωση από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Η μελέτη έδειξε μικρή αλλαγή στη θνησιμότητα από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες που δεν έλαβαν ποτέ εμβόλιο κατά το HPV, ωστόσο, σημειώθηκαν σημαντικές μειώσεις σε εκείνες που έλαβαν εμβόλιο μετά την εισαγωγή του εμβολίου κατά του HPV το 2008.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο αντίκτυπος στη θνησιμότητα είναι εξαιρετικά σημαντικός, με εκτιμήσεις τους να κάνουν λόγο για συσχέτιση του εμβολιασμού στην ηλικία των 12 – 13 ετών με μηδενικά ποσοστά θνησιμότητας στις γυναίκες πριν από την ηλικία των 30 ετών. Αντίστοιχα, για εμβολιασμένες γυναίκες ηλικίας 30-34 ετών, ο σχετικός κίνδυνος θανάτου από την ασθένεια ήταν 63% χαμηλότερος.
Και για πρώτη φορά, καμία γυναίκα ηλικίας 20 έως 24 ετών δεν πέθανε από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στην Αγγλία μεταξύ 2020 και 2024. Συνολικά, το εμβόλιο κατά του HPV έχει σώσει εκατοντάδες ζωές, κατέληξαν οι συγγραφείς.
Οι δηλώσεις των ειδικών
Ο Πίτερ Σασιένι, καθηγητής επιδημιολογίας καρκίνου στο QMUL και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε: «Εκτιμούμε ότι από την εισαγωγή του, ο εμβολιασμός κατά του HPV έχει αποτρέψει σχεδόν 200 νεαρές γυναίκες από το να πεθάνουν από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στην Αγγλία». Παράλληλα, εξέφρασε την ελπίδα ότι οι γυναίκες που γεννήθηκαν μεταξύ 1995 και 2004 αναμένεται να σωθούν από τον εν λόγω καρκίνο τα επόμενα χρόνια. Βέβαια, δεν παρέλειψε να επισημάνει και τη σημασία του ελέγχου του τραχήλου της μήτρας, ώστε να εκμηδενιστούν τα ποσοστά του καρκίνου. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι οι έφηβοι δεν εμβολιάζονται στο ποσοστό που απαιτείται, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος αύξησης των κρουσμάτων και της θνησιμότητας.
Η Δρ. Άλισον Ράιτ, πρόεδρος του Βασιλικού Κολλεγίου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, δήλωσε ότι τα «συναρπαστικά και ισχυρά δεδομένα» δείχνουν ότι η χρήση του εμβολίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε «λιγότερες γυναίκες με διάγνωση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και σε λιγότερες απώλειες ζωών από μια ασθένεια που μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί».
Η Κάρολαιν Τέμινκ, Διευθύντρια Εμβολιασμού του NHS, δήλωσε: «Αυτά τα εξαιρετικά ενθαρρυντικά νέα δείχνουν τον σωτήριο αντίκτυπο του εμβολίου κατά του HPV και είναι απίστευτα συναρπαστικό να μπορούμε να πούμε σε ολόκληρη αυτή τη γενιά ότι ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας και ορισμένοι άλλοι καρκίνοι δεν θα έπρεπε να αποτελούν κίνδυνο για εσάς». Επιπλέον, δήλωσε ότι «με τον έλεγχο του τραχήλου της μήτρας, ο εμβολιασμός κατά του HPV είναι κεντρικός στη φιλοδοξία του NHS για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έως το 2040. Είναι ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο και παροτρύνουμε όλους όσους είναι επιλέξιμοι να αποδεχτούν την προσφορά όταν τους προσκληθεί.»
Η κατάσταση με τον εμβολιασμό για τον HPV στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο της προσπάθειας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας από τον ΠΟΥ, πραγματοποιήθηκε σχετική έρευνα ώστε να διαπιστωθεί σε τι ποσοστό βρίσκονται οι εμβολιασμοί στη χώρα. Ειδικότερα, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση της ετήσιας εμβολιαστικής κάλυψης κατά του HPV σε άτομα ηλικίας 9-15 ετών στην Ελλάδα το διάστημα 2022 – 2024.
Η αναδρομική, πληθυσμιακή μελέτη κοόρτης χρησιμοποίησε την Εθνική Βάση Δεδομένων Ηλεκτρονικών Συνταγογραφούμενων Συνταγών για την καταγραφή όλων των δόσεων του εμβολίου κατά του HPV που χορηγήθηκαν από 1/1/2019 έως 31/12/2024, όπου το εμβολιαστικό σχήμα έως την ηλικία των 15 ετών ορίστηκε – σύμφωνα με τις εθνικές συστάσεις – ως δύο δόσεις σε ελάχιστο διάστημα 6 μηνών.
Τα αποτελέσματα της μελέτης ήταν σε ένα ποσοστό ενθαρρυντικά:
- Από το 2022 έως το 2024, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 9-15 ετών που ξεκίνησαν τον εμβολιασμό με τον κατάλληλο τρόπο αυξήθηκε από 34,7% (2022) σε 41,4% (2024) στα κορίτσια και από 10,8% (2022) σε 31,4% (2024) στα αγόρια.
- Το ποσοστό των παιδιών που ξεκινούν τον εμβολιασμό κατά του HPV στην ηλικία των 9 ετών αυξήθηκε από 3,5% και 3,4% το 2022 σε 8,0% και 7,4% το 2024 σε κορίτσια και αγόρια αντίστοιχα.
- Μεταξύ των κοριτσιών που συμπληρώνουν την ηλικία των 15 ετών, το ποσοστό έναρξης του εμβολιασμού με τον κατάλληλο τρόπο ξεπέρασε οριακά το 63,0% καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, ενώ η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη αυξήθηκε από 47,7% το 2022 σε σχεδόν 52,5% το 2024.
Όπως προκύπτει από τα παραπάνω, σημειώθηκαν βελτιώσεις στην εμβολιαστική κάλυψη κατά του HPV μεταξύ των εφήβων στην Ελλάδα στο αναφερόμενο διάστημα, ωστόσο, οι στόχοι απέχουν από αυτούς που έχει καθορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Όπως επισημαίνεται από τους ερευνητές, η περιορισμένη έγκαιρη έναρξη, παρά τις εθνικές συστάσεις που ξεκινούν από την ηλικία των 9 ετών, υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένες στρατηγικές για την προώθηση του έγκαιρου εμβολιασμού κατά του HPV και την επιτάχυνση της προόδου προς τους στόχους εξάλειψης.
