Η Ελλάδα στην πεντάδα των πιο «ευάλωτων χωρών»
Σε ένα στασιμοπληθωριστικό τοπίο εισέρχεται η ευρωπαϊκή οικονομία, ως αποτέλεσμα των ίδιων των ανταγωνισμών που γεννά το καπιταλιστικό σύστημα, με αιχμή το ενεργειακό σοκ που πυροδοτεί ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στη Μέση Ανατολή, που εκτοξεύει το κόστος παραγωγής και ροκανίζει το λαϊκό εισόδημα, μεγαλώνει τα αδιέξοδα και οξύνει παραπέρα τους ανταγωνισμούς και τα αντιλαϊκά «αντανακλαστικά» των αστικών επιτελείων.
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται στις κεντρικές διαπιστώσεις των Εαρινών Οικονομικών Προβλέψεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τις οποίες παρουσίασε μέσα στη βδομάδα ο επίτροπος Οικονομίας Β. Ντομπρόβσκις, και αναδεικνύονται δραματικά από τα τελευταία μακροοικονομικά στοιχεία του Απρίλη. Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν τον λογαριασμό ενός πολέμου που στέλνεται για πληρωμή στα λαϊκά νοικοκυριά, ενώ μερίδα επιχειρηματικών ομίλων, όπως τα μονοπώλια της Ενέργειας και οι εφοπλιστές, καταγράφουν αλλεπάλληλα ρεκόρ κερδοφορίας.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν, το πραγματικό ΑΕΠ της ΕΕ θα αυξηθεί μόλις κατά 1,1% το 2026, αναθεώρηση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες προς τα κάτω. Ακόμα χειρότερη είναι η πρόβλεψη για την Ευρωζώνη, με οριακή ανάπτυξη 0,9%. Πρόκειται για ένα «στασιμοπληθωριστικό σοκ», όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος ο επίτροπος πριν λίγες μέρες στο CNBC, και για έναν εφιάλτη για τις αστικές κυβερνήσεις, που καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα την οικονομική στασιμότητα και τον υψηλό πληθωρισμό. Οι βασικοί δείκτες της καπιταλιστικής ανάπτυξης υποχωρούν, η εγχώρια ζήτηση συμπιέζεται από την ακρίβεια, τα υψηλά επιτόκια παγώνουν τις επενδύσεις και η εξωτερική ζήτηση παραμένει ασθενής.
Η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό είναι ακόμα ένα «καμπανάκι κινδύνου». Από το 2% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση, ο δείκτης στην ΕΕ αναμένεται πλέον να εκτιναχθεί στο 3,1% το 2026. Αυτή η επιδείνωση κατά μία ποσοστιαία μονάδα οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην Ενέργεια. Ακόμα και στο βασικό σενάριο, που προϋποθέτει επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ στις αρχές του καλοκαιριού, οι ευρωπαϊκές τιμές Ενέργειας θα παραμείνουν 20% υψηλότερα από τα προπολεμικά επίπεδα. Από την άλλη, στο δυσμενές σενάριο της Κομισιόν, με παράταση της πολεμικής σύγκρουσης, η τιμή του πετρελαίου μπορεί να εκτιναχθεί ακόμα και στα 180 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο στα 80 ευρώ/MWh, οδηγώντας την ανάπτυξη σχεδόν στο μηδέν (0,7%) και τον πληθωρισμό στο 3,5%.
Σε ένα τέτοιο σενάριο η ανάπτυξη της ΕΕ θα διαμορφωνόταν στο 0,7% το 2026 (έναντι 1,1% του βασικού σεναρίου) και στο 0,7% το 2027 (έναντι 1,4%), ενώ ο πληθωρισμός θα διαμορφωνόταν σε 3,3% το 2026 και θα ανέβαινε περαιτέρω σε 3,5% το 2027. Για την Ελλάδα ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε διάβρωση της ανταγωνιστικότητας του Τουρισμού και των εξαγωγών.
Η Κομισιόν επισημαίνει ακόμα κινδύνους από πιθανές ελλείψεις συγκεκριμένων εισροών, όπως ορισμένα προϊόντα διύλισης πετρελαίου και λιπάσματα, οι οποίες θα μπορούσαν να ενταθούν, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και στην επισιτιστική ασφάλεια.
Την ίδια στιγμή ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) προειδοποιεί ότι το ενδεχόμενο συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ μπορεί να προκαλέσει σοβαρή παγκόσμια κρίση στις τιμές των τροφίμων μέσα στους επόμενους 6 έως 12 μήνες, καλώντας τις κυβερνήσεις να βρουν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές ώστε να παρακάμψουν τα Στενά, να αποφύγουν την επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές και να προστατεύσουν τις ανθρωπιστικές ροές τροφίμων από τυχόν εμπορικούς περιορισμούς.
Οι προβλέψεις για την Ελλάδα
Την ίδια ώρα που στην Ελλάδα η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την ενεργειακή «αναβάθμιση» της χώρας, την κατασκευή ακριβών υποδομών LNG και τις συμφωνίες για τον «Κάθετο Διάδρομο», όπως και για τα ρεκόρ κερδοφορίας που καταγράφουν τα δύο διυλιστήρια της χώρας, η άλλη όψη των σχεδιασμών αυτών όχι μόνο δεν είναι η «ενεργειακή ασφάλεια» και η φτηνότερη Ενέργεια, αλλά ακριβώς το τεράστιο κόστος που πληρώνει ο λαός και οι κάθε είδους κίνδυνοι: Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις κατέγραψαν κατηγορίες όπως τα άλλα καύσιμα (27,4%), το πετρέλαιο θέρμανσης (24,6%), το πετρέλαιο κίνησης (22,8%), οι αεροπορικές μεταφορές επιβατών (22%) κ.ά., ενώ σύμφωνα με την έκθεση του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (IEEFA) η Ελλάδα προμηθεύτηκε το 73% των εισαγωγών LNG από τις ΗΠΑ το πρώτο τρίμηνο του 2026, ποσοστό που τη φέρνει ανάμεσα στις 6 ευρωπαϊκές χώρες με εξάρτηση άνω του 70% από το αμερικανικό LNG, πληρώνοντας με μέση τιμή 38,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα, 12% υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ. Εξου και ο οίκος «Fitch» κατατάσσει την Ελλάδα στην πεντάδα των πιο ευάλωτων ευρωπαϊκών χωρών απέναντι στην ενεργειακή κρίση, με λογαριασμό ο οποίος βαραίνει κυρίως τα λαϊκά στρώματα, που πληρώνουν πανάκριβα την Ενέργεια – εμπόρευμα.
Η επιβεβαίωση ήρθε με τα οριστικά στοιχεία της Eurostat για τον Απρίλη: Ο ελληνικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 4,6%, ενώ τα εγχώρια στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ τον είχαν καταγράψει ακόμα πιο ψηλά, στο 5,4%. Το «καλάθι του νοικοκυριού» δέχεται ασφυκτική επίθεση. Το κρέας καταγράφει ράλι 19%, τα καύσιμα και οι μεταφορές αυξάνονται κατά 10%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 24,6%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 22,8%. Οι σχετικές έρευνες του ΙΟΒΕ και του ΙΕΛΚΑ καταγράφουν ότι το 71% των πολιτών δηλώνει σημαντική επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης, το 36% περικόπτει ακόμα και βασικά είδη διατροφής, 6 στους 10 αναβάλλουν αγορές ρουχισμού και πάνω από τους μισούς έχουν διαγράψει τη διασκέδαση και τις διακοπές.
Το ΑΕΠ της Ελλάδας αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,8% το 2026 (από 2,1% το 2025) και να διαμορφωθεί στο 1,6% το 2027. Το 2025 η ελληνική οικονομία σημείωσε αύξηση ΑΕΠ κατά 2,1%, με πυλώνες τις επενδύσεις, την ιδιωτική κατανάλωση και τις καθαρές εξαγωγές. Η υποχώρηση που προβλέπεται για το 2026 συνδέεται άμεσα με τις επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ στην κατανάλωση και στις επενδύσεις, ενώ η «επενδυτική δραστηριότητα» αναμένεται να παραμείνει ψηλά το 2026 αλλά «υποστηριζόμενη από τα κονδύλια του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF)», τα πακέτα δηλαδή και τα δάνεια για το κεφάλαιο, που πληρώνει ο λαός και τα οποία βέβαια λήγουν μέσα στο καλοκαίρι, με την αύξηση του ΑΕΠ να αναμένεται να υποχωρήσει παραπέρα μέσα στο 2027. Ολα τα ενδεχόμενα άλλωστε είναι ανοιχτά σε σχέση με πιθανούς κλυδωνισμούς στην τουριστική δραστηριότητα που μπορεί να προκύψουν από κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου, την πορεία των Ελληνοτουρκικών ή από την επιδείνωση της οικονομίας της ΕΕ.
Η ΕΕ και η Ελλάδα βρίσκονται μπροστά στα «πιο δυσμενή σενάρια», με τις αστικές κυβερνήσεις να αντιμετωπίζουν πιο στενά δημοσιονομικά περιθώρια ελιγμών. Ο δε Ντομπρόβσκις προειδοποιεί ότι τα μέτρα στήριξης, όπως τα ψίχουλα των pass, πρέπει να είναι «προσωρινά και στοχευμένα».
ΠΗΓΗ:rizospastis