Ρευστή και αβέβαιη παραμένει η κατάσταση στη Μ. Ανατολή, παρά τις ανακοινώσεις για την επίτευξη μιας προσωρινής συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και στο Ιράν. Η προκαταρκτική συμφωνία που αφήνει πολλά ζητήματα ανοιχτά για τη συνέχεια, αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή 19 Ιούνη, στη Γενεύη της Ελβετίας.
Το σαφές περιεχόμενο του μνημονίου κατανόησης δεν έχει επισήμως ανακοινωθεί, με όλες τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για πολλά θολά σημεία. Οι ίδιες οι αντιφατικές δηλώσεις της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης για τους όρους της συμφωνίας, επιβεβαιώνουν τον εύθραυστο χαρακτήρα της, που δεν μπορεί να αναιρέσει την ανεπίστρεπτη πορεία κλιμάκωσης των ανταγωνισμών.
Άλλωστε, οι ίδιοι οι όροι της και η μετάθεση μιας σειράς ανοιχτών ζητημάτων για τις επόμενες φάσεις των διαβουλεύσεων θα ρίχνουν συνεχώς λάδι στη φωτιά αυτών των ανταγωνισμών. Τέτοιες συμφωνίες έχουν υπογραφεί πολλές φορές στην περιοχή, με πιο χαρακτηριστικές τις συμφωνίες του Αβραάμ, όμως όχι μόνο δεν απέτρεψαν αλλά προετοίμασαν ακόμη πιο σφοδρή σύγκρουση.
Παρά τις αναφορές πως στη συμφωνία συμπεριλαμβάνεται ο τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, η ισραηλινή κυβέρνηση διαμηνύει πως θα συνεχίσει την κατοχή εδαφών του Λιβάνου.
Ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ίσρ. Κατζ, δήλωσε ότι ο στρατός του Ισραήλ θα παραμείνει «επ’ αόριστον» στα εδάφη που κατέχει στον Λίβανο, στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας, και θα χτυπήσει το Ιράν με «μεγάλη δύναμη» εάν επιτεθεί στο Ισραήλ σε απάντηση στις ισραηλινές επιθέσεις στην Βηρυτό.
Τα όσα λέγονται από τις δύο πλευρές για τα Στενά του Ορμούζ είναι κατά μεγάλο μέρος αντιφατικά, αποτυπώνοντας το παζάρι για τον έλεγχο αυτού του στρατηγικού περάσματος, σε μια περίοδο που η αντιπαράθεση για τους δρόμους μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων βάζει την σφραγίδα της στις πολεμικές συγκρούσεις σε όλη την υφήλιο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντ. Τραμπ, ανέφερε νωρίτερα ότι «πλοία αρχίζουν να μετακινούνται» από τα Στενά, «πολλά φορτωμένα με πετρέλαιο» και «πηγαίνουν κατά μήκος της Νότιας Οδού, η οποία είναι απολύτως ασφαλής, προστατευμένη και παρθένα».
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βάνς, ενημέρωσε, δε, ότι οι «τεχνικές λεπτομέρειες» σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των Στενών δεν έχουν ακόμη καθοριστεί. Ερωτηθείς στο CNBC εάν υπάρχει συμφωνία με το Ιράν ότι η κρίσιμη πλωτή οδός θα ανοίξει ξανά χωρίς χρέωση για μια αρχική περίοδο 60 ημερών ή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ο Βανς πως «η προσδοκία μας είναι ότι τα Στενά θα ανοίξουν χωρίς χρέωση μακροπρόθεσμα».
Ωστόσο, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμ. Μπαγκάεϊ, προειδοποίησε ότι ενδέχεται να επιβάλλονται «τέλη» για τα πλοία που διασχίζουν τα Στενά, καθώς -όπως είπε- θα προσφέρονται τόσες πολλές υπηρεσίες από το Ιράν και το Ομάν, «και αυτό θα κοστίσει χρήματα». Σημειώνεται πως το Ιράν αποφεύγει να χρησιμοποιήσει τον όρο «διόδια».
Πληροφορίες του ιρανικού πρακτορείου Fars αναφέρουν πως το μνημόνιο θα έχει όρο για την επιβολή εξόδων (όχι τελών με την τεχνική έννοια του όρου) ασφαλούς διέλευσης των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, ως αντίτιμο αφενός για τις «ποικίλες υπηρεσίες» που θα προσφέρουν οι ιρανικές αρχές και οι αρχές του γειτονικού Ομάν, αφετέρου για υπηρεσίες προστασίας του περιβάλλοντος της περιοχής.
Εξίσου θολοί είναι οι όροι για την άρση των κυρώσεων και τις αποζημιώσεις με σκοπό την «ανοικοδόμηση», καθώς η πλευρά του Ιράν εμφανίζει αυτό το τελευταίο ως έναν ενταγμένο όρο στην συμφωνία.
Από την άλλη, ο Βανς δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν θα δώσουν «ούτε ένα δολάριο αμερικάνικων χρημάτων» στο Ιράν, αλλά είναι πρόθυμοι να δώσουν «σημαντική ελάφρυνση των κυρώσεων», με την προϋπόθεση, «οι Ιρανοί να αναλάβουν το είδος των μακροπρόθεσμων δεσμεύσεων που είναι απαραίτητες για να είναι μια κανονική χώρα, να εγκαταλείψουν το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων τους και να σταματήσουν να χρηματοδοτούν τρομοκρατικές δραστηριότητες σε όλη τη Μέση Ανατολή». Επιπρόσθετα, σημείωσε ότι οι ΗΠΑ είναι «ανοιχτοί», ώστε οι χώρες του Κόλπου να «επενδύουν στην ανοικοδόμηση του Ιράν», επαναλαμβάνοντας ότι μόνο εάν το Ιράν «αναλάβει τις απαραίτητες δεσμεύσεις».
Μέχρι στιγμής η αναλυτικότερη αναφορά στους όρους του «μνημονίου κατανόησης» προέρχεται από το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων «Mehr» -αντίστοιχα δημοσιεύματα του οποίου είχαν διαψευστεί από τις ΗΠΑ τις προηγούμενες μέρες- το οποίο μετέδωσε ένα κείμενο συμφωνίας 14 σημείων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο, το προσχέδιο του «μνημονίου κατανόησης» περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τις ακόλουθες διατάξεις:
Άμεσα, μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας: Μόνιμος και άμεσος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Πλήρης άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Μετά την υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης»: Επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν εντός 30 ημερών για τα εμπορικά πλοία, βάσει συγκεκριμένων «ιρανικών ρυθμίσεων». Αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις και τα παράγωγα προϊόντων πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους. Δέσμευση των ΗΠΑ για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάθεσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) να μην παράγει πυρηνικά όπλα. Διαπραγματεύσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ για την παρουσίαση ενός σύντομου χρονοδιαγράμματος για πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τα εδάφη που έχουν καταλάβει στον Λίβανο, κάτι που απορρίπτει το Ισραήλ.
Σε τρίτη φάση, στα παζάρια για τα οποία προβλέπεται διάρκεια 60 ημερών με δυνατότητα παράτασης και τα οποία θα ξεκινήσουν εφόσον έχουν εκπληρωθεί οι όροι της προηγούμενης περιόδου θα γίνουν διαπραγματεύσεις για την επίτευξη τελικής συμφωνίας σχετικά με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την πλήρη άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ. Επίσης, θα παρουσιαστούν σχέδια ανοικοδόμησης του Ιράν από τις ΗΠΑ και τους «συμμάχους» τους, συνολικού ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ θα υπάρξει αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα «παγωμένα» κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
«Πλώρη» για τα Στενά του Ορμούζ βάζουν οι Ευρωπαίοι
Πηγή: Associated Press
Αναζητώντας ένα ρόλο για την «ασφάλεια της ναυσιπλοΐας» στον Κόλπο και θέτοντας τους δικούς τους όρους, αποσκοπώντας σε ένα μερίδιο από τη «λεία», οι Ευρωπαίοι ανοίγουν πλώρη για τα Στενά του Ορμούζ και προχωρούν σε ανανεωμένες δηλώσεις σχετικά με τις επιβληθείσες κυρώσεις στην Τεχεράνη.
Η Γαλλία και η Βρετανία προωθούν σχέδια για την παρουσία μιας πολυεθνικής ναυτικής δύναμης στα Στενά του Ορμούζ με το γνωστό πρόσχημα της «ασφάλειας» και της «ελευθερίας» της ναυσιπλοΐας, την ώρα που το Ιράν αντιτίθεται σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική παρουσία στην πλωτή οδό, ισχυριζόμενο ότι αποτελεί «τέχνασμα για να φέρουν ναυτικές δυνάμεις στα Στενά».
Ο πρόεδρος, Εμμ. Μακρόν, δήλωσε στο γαλλικό κανάλι TF1 ότι μια αποστολή θα μπορούσε να αναπτυχθεί σε 2-3 ημέρες, «εάν συμφωνήσουν όλες οι πλευρές». Κατά την άφιξή του σε σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Λουξεμβούργο, ο Γάλλος ΥΠΕΞ, Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο προετοιμάζεται εδώ και εβδομάδες από στρατιωτικές δυνάμεις περίπου 12 χωρών και θα περιλαμβάνει ναρκαλιευτικά, πολεμικά πλοία και μέσα εναέριας επιτήρησης, ενώ πρόσθεσε ότι το σχέδιο συζητήθηκε με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, την περασμένη εβδομάδα.
Αντίστοιχα, ο Γάλλος πρόεδρος, αφιχθείς στη Σύνοδο Κορυφής των G7, τόνισε ότι «θα κάνουμε τα πάντα», ώστε να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα επιβάλει τέλη σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ερωτηθείσα για την προσέγγιση της ΕΕ στην άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, απάντησε ότι «η αρχή των κυρώσεων είναι ότι χρειαζόμαστε πραγματική αλλαγή επί τόπου προτού μπορέσουμε να σκεφτούμε την άρση τους».
Ισραηλινές απειλές για τον Λίβανο
Πηγή: Associated Press
Ο Ισραηλινός Υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Μπεν-Γκβιρ, απαίτησε την συνέχιση της καταστροφής των σπιτιών στον Λίβανο, την εκδίωξη των κατοίκων μακριά από τη νότια περιοχή του και δήλωσε ότι «Πρέπει να συνεχίσουμε να εξαλείφουμε τους τρομοκράτες της Χεζμπολάχ».
Η Χεζμπολάχ χαιρέτησε το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, όμως προειδοποίησε ότι δεν θα δεχτεί καμία επίθεση που παραβιάζει την εκεχειρία του Λιβάνου.
Σήμερα υπήρξαν ανεπιβεβαίωτες αναφορές για εκρήξεις σε ορισμένες νότιες πόλεις του Λιβάνου και τουλάχιστον ένα drone φέρεται να πετούσε πάνω από τη Βηρυτό και τα νότια προάστιά της.
ΠΗΓΗ:902
